Που πάμε μέσα στο δαίδαλο των μύθων που μας παραπλανούν !

Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2008 1:18 μμ |


                                                                     1. Εισαγωγή


Περπατώντας βιαστικά στον εμπορικό δρόμο την ώρα που ο δυνατός αέρας ταρακινούσε τις πραμάτειες, μία σκιά ορμούσε πάνω μου, χτυπούσε το κούτελό μου και με την ίδια ανύποπτη ταχύτητα χάνονταν ανάμεσα στους περαστικούς.

Μεγαλύτερος ο τρόμος από το κακό, κοκκινίλα στο μέτωπο από ένα σπασμένο κλαδί, κάποιο παρασυρόμενο ρούχο,  κανένας δεν φάνηκε να έχει την παραμικρή ιδέα ή ευθύνη μέσα στο κομφούζιο που επικρατούσε.

Κάτι ήταν, ποιός όμως θα μπορούσε να το περιγράψει. Το ίδιο το υποσυνείδητό μου έκανε το επόμενο βράδυ μία αξιέπαινη προσπάθεια να δώσει μία μορφή στην αίσθηση, να ικανοποιήσει κάποια ξεχασμένη γνώση ότι τάχα τα κοράκια έλκονται από τις γυαλιστερές επιφάνειες, γιά να στήσει ένα όνειρο όπου ένα πουλί πήρε την φαλάκρα γιά αυγό.

Ταραγμένος λοιπόν, περιμένοντας να κοπάσει η κακοκαιρία, μπήκα σε κάποια γκαλερί που γιόρταζε τον μισό αιώνα ενός ζωγράφου, πληροφορώντας μας ότι το εκπληκτικό σχέδιό του τοποθετεί τα έργα του στο επίπεδο των εκατομμυρίων δολαρίων ενώ, νέος, λίγο πριν πεθάνει, έλεγε το φυλάδιο, οι θαμώνες των μπιστρό τού δίναν μερικά φράγκα, απωθώντας με μια γρήγορη ματιά, τις προσφορές των έργων του.

Που βρίσκεται λοιπόν η αλήθεια, αν θέλουμε να ξεχωρίσουμε το γεγονός από την περιγραφή του γεγονότος, την μάζα που χτυπάει το κούτελο, τις χρωματισμένες επιφάνειες, το συγκεκριμένο αντικείμενο, το ακριβό ταμπλό, την βιο-λογική οντότητα, το οίκο-λογικό σύνολο και το φυσιο-λογικό πλαίσιο, πότε και πως η δομή γίνεται αντικείμενο και αντίστροφα, πότε ο παρατηρητής είναι αντικειμενικός ή τμήμα της δομής, ποιά είναι η σχέση του φαινομενικού φορμαλισμού και της οντολογικής δομής, της λογικής και της φυσικής, της σχετικότητας. 



2. Τμήματα της ψυχής

Αντιλαμβανόμαστε, σκεπτόμαστε, δρούμε, γύρο από τον άξονα τού σώματος, ακριβέστερα, από την εικόνα του σώματος, διαχρονικό υπαρξιακό στήριγμα, με στόχο την πράξη που βαφτίζουμε φαινόμενο ή, ακομα πιό άστοχα, αντικείμενο. 

Αντίληψη-Σκέψη-Δράση.  Ας το πούμε Α-Σ-Δ το τρίο που δένει τις ψυχικές εργασίες,  για να μην επαναλάβουμε τις προτάσεις που από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα έχουν γεμίσει,δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες τόμους,  μέσα από τις οποίες  μπορούμε να στηρίξουμε πολλές, πάρα πολλές, θεωρίες.

Είναι γεγονός ότι αντιλαμβανόμαστε. Αισθήσεις και αισθήματα καταλήγουν στο στήσιμο ενός  διαρθρωμένου περιβάλλοντος, ενός έσω-εξωτερικού κόσμου, που έχει λογική, περιεχόμενο και συνοχή. Πρόκειται για το σύστημα Α.

Είναι γεγονός ότι σκεπτόμαστε. Η δομική λειτουργία του εγκεφάλου κτίζει, ηθελημένα και άθελα, μέσω μιάς λεκτικού τύπου διεργασίας (βλ. Benjamin Whorf) , ένα υπόβαθρο, μία βάση, που θα στηρίξουν τους εν δυνάμει κόσμους. Σύστημα Σ.

Είναι επίσης γεγονός ότι δρούμε, από αντανακλαστικά μέχρι στρατηγικά (ωραίες προτάσεις από H.A. Murray). Όχι μόνο η ξύπνια μας ζωή χαρακτηρίζεται από την δράση, την συμπεριφορά, αλλά ακόμα και ο ύπνος μας σφύζει από περιόδους έντονης δράσης, αποκομμένη, ευτυχώς, από τους μύες. Σύστημα Δ.

Το υπέρ-σύστημα Α-Σ-Δ (ας δούμε τι γράφει ο Ludwig Von Bertalanffy για τα συστήματα) είναι οι τρείς διαστάσεις που διαμορφώνουν και προσανατολίζουν τον ψυχολογικό χώρο, όπου κάθε ύπαρξη, στην ουσία κάθε πράξη, κάθε γεγονός, βαφτίζεται ψυχολογικό φαινόμενο, ανθρώπινα σωματικά κατανοητός κόσμος (και χαρακτηρίζουν το Ατομικό, το Συμβολικό και το Συλλογικό, φαινομενολογική αντιστοιχία με το Εγώ, Ιδεώδες του Εγώ ή Υπερ-Εγώ το Υποσυνείδητο, μπορούν δε να χρησιμοποιηθούν σαν βάσεις για μία μεταψυχολογική τοποθέτηση των δομών της ψύχωσης,  των οριακών χαρακτήρων και της νεύρωσης, με αντίστοιχο προβληματισμό την διάσπαση της αντίληψης, την λύση της σκέψης και τον παρά-λογισμό της αναπαράστασης, τον αναχαιτισμό ή διαστροφής της πράξης , δίνοντας διαφορετικές, σε κάθε περίπτωση, μορφές φόβου και άγχους.


3. Όνειρο και Πραγματικότητα

Πιστεύουμε ότι υπάρχει μία διαφορά ουσίας μεταξύ της  εμπειρίας του ονείρου και της πραγματικότητας ενώ στο βάθος πρόκειται για την ίδια ψυχική διαδικασία υποκείμενης σε διαφορετικούς μηχανισμούς γέννεσης και ελέγχου, ενός συν-κινητικού σχήματος. 

Η αντίληψη της πραγματικότητας γεννιέται με την διάρθρωση των αισθητών από την σκέψη πού συνεχώς  διορθώνεται και αναπροσαρμόζεται  με το φιλτράρισμα που της επιβάλει η δράση.

Κάτι που βρίσκεται σε καταφανή αντίφαση με την υπαρξιακή συμπεριφορά χάνει την θέση του από την αντίληψη ή γίνεται αυταπάτη και η φέρουσα σκέψη χαρακτηρίζεται σαν φαντασίωση.

Η εμπειρία του ονείρου όμως βρίσκει την πηγή που της προσφέρει  η σκέψη, αν όχι παντελώς ελεύθερη από τις αισθήσεις, έστω αυτές που προέρχονται από τις σωματικές μας λειτουργίες, πάντως πολύ πιο εύπλαστη. Tα συγκινησιακά-γνωστικά-λεκτικά σενάρια που η ολογραφική μνήμη έχει στην διάθεσή της προσφέρονται έτσι για την κατασκευή μιας ονειρικής πραγματικότητας που να ικανοποιεί επιθυμίες και να διασκεδάζει φόβους συνδέοντας φαντασίωση, θέαση και πράξη.

Το ίδιο υπερσύστημα Α-Σ-Δ, καθώς και η σωματική δραστηριοποίηση και απεικόνιση, βρίσκονται, στις δύο περιπτώσεις, σε λειτουργία με διαφορετικές ποσοτικές διαβαθμίσεις των αντιστοίχων συστημάτων για τις δύο όψεις της φαινομενολογικής πραγματικότητος. Με τις ρίζες στην πραγματικότητα και τα λουλούδια στην φαντασίωση συντίθεται το υπαρξιακό "είναι", εκφραζόμενο στην πράξη μεταξύ αντικειμένου και φαντάσματος, παιγνίδι ύπαρξης του μη υπάρχοντος και μη ύπαρξης του υπάρχοντος, από φαινομενολογική ή οντολογική σκοπιά, "σαν να..." ( Hans Vaihinger).



4. Το κεντρικό ερώτημα

Πριν αγγίξουμε διάφορα ψυχολογικά θέματα, τίθεται η ερώτηση: με ποιό τρόπο αποκωδικοποιούνται δομές (επίπεδα οργάνωσης Goedel) του ΕΝΟΣ, που δίνουν την εν-τύπωση του ΟΛΟΥ στην διαδικασία της επανακωδικοποίησης από την αντίληψη, την αναπαράσταση και την δράση σε μία αμφίδρομη δια-δ(ρ)ομή τόπου και χρόνου. Οταν ¨υπάρχει¨ είναι συμβατό μόνο με μαθηματικό φορμαλισμό.

Στην φύση και ιδιαίτερα στην εκδήλωση της ζωής, μία τέτοια λειτουργία μεταφράζεται στην ύπαρξη αδήλων χαοτικών που επιδρούν  στις αρχές δομής των απροσδιόριστων πρόδηλων μορφών πριν εκδηλωθούν σε εναργείς, φαινομενικά εκδηλωμένες και οντολογικά  προσδιορισμένες, συμπεριφορές και αντικείμενα, πράγμα που αναιρεί την αντίθεση μεταξύ εξέλιξης και προκαθορισμού,  μη αναγνωρίζοντας την προσαρμογή βασικών δομών ( μην  ξεχνάμε τον Πυθαγόρα και το τα πάντα είναι αριθμοί, μαθηματικά αντικείμενα και σχέσεις, σε ένα τοπολογικό Σύμπαν που ¨άρχίζει΄΄ σε ένα ορίζοντα αραιού χρόνου και καταλήγει σε μία περιοχή πυκνού χρόνου, αυτή η "πυκνότητα¨ του χρόνου είναι και η ουσία της εξίσωσης του Schroedinger, ίσως και ο τόπος σύγκλισης κβαντομηχανικής και σχετικότητας). 

Αυτό που οι διάφοροι πολιτισμοί έχουν κατά καιρούς ονομάσει δημιουργία  και οι επιστήμες εξέλιξη, φαίνεται να συγκλίνει στην θέαση μίας υπερβατικής πηγής περιοδικά, και κατ΄ακολουθία χρονικά μη κατανοητών φαινομένων τα οποία μπορούν και να υφίστανται την αποδόμηση της εντροπίας.

Ετσι επανερχόμεθα στον κύριο προβληματισμό, της συνείδησης (συμβολικής επικοινωνίας), και του αδιανόητου της αφάνησής της, φιλοσοφίες, θρησκείες, την βλέπουν να επεκτείνεται σε άλλους κόσμους, τεχνολογίες την ψάχνουν και κάπου αλλού στην απεραντωσύνη του σύμπαντος προβληματιζόμενοι να την δουν σαν σπάνιο αλλά αναγκαίο τοπικό φαινόμενο, 


5. Το προσυνείδητό και η σκέψη

Το άδηλο, όπως το ονόμαζαν οι επικουρικοί φιλόσοφοι, το σημερινό ασυνείδητο, εξ ορισμού "άπιαστο¨, φορέας  σωματικών δεδομένων και εμπειρικών προσαρμογών, μπορεί να μην είναι άμεσα παρατηρήσιμο, κατανοητό και περιγράψιμο, ψηλαφίζεται όμως από την δομική επίδρασή του στην συμβολική, την δια των ειδών σκέψη,  το προ συνειδητό για μερικούς, και, κυκλικά, στην αντίληψη, το συνειδητό, καθώς και στην δράση, την συμπεριφορά, δηλαδή το σύστημα Α-Σ-Δ.

Μπορούμε να συλλογιστούμε το προσυνείδητο σαν μία συνεχή εντολή που δίνεται στην σκέψη για να προσαρμοστεί και να εξελιχθεί ανάμεσα στην αντίληψη και την δράση. Έτσι το αντιμετωπίζουμε σαν ένα ενδογενές πρόγραμμα, την προέλευση του οποίου δεν θα γνωρίσουμε ποτέ, τουλάχιστον όσο το βλέπουμε καθισμένοι πάνω στις φευγαλέες και ανελισσόμενες δημιουργίες του. Το συνειδητό δινει το μέτρο της περιγραφής του συστήματος Α-Σ-Δ.

Με τον ίδιο τρόπο που κάποιος κεντρικός αλγόριθμος, ας θυμηθούμε τον "ρυσμό" του Δημόκριτου, γεννάει την φευγαλέα, μεταβαλλόμενη και αναγνωρίσιμη φαινομενική πραγματικότητα, το προσυνείδητο δίνει τον λόγο στην σκέψη, κρατώντας κλειστά τα χαρτιά τού Λόγου, που "εν αρχή ήν" ώστε ποτέ κάποιος ανθρώπινος νους από την τοπογραφία της παροδικής του στέγης να μην συμπεράνει τις χαοτικές ορμές της παντοτινής του κατοικίας.

Η Σκέψη-Λόγος είναι και το κλειδί της συμβολικής Πράξης, αντιληπτικό επιφαινόμενο προς μίμηση,  που έκτεισε, δόμισε, ένα είδος Sapiens σαν διέξοδο στην υπερβολική ανάπτυξη αυτού του φορέα, ανάμεσα στην Αντίληψη και στην Δράση, έναντι του Neanderthal και έφερε στην κορυφή η δαναική εφυία. 

Ας έρθουμε όμως σε πιο πρακτικούς στοχασμούς, που δεν έχουν σαν στόχο την αντικατάσταση μύθων από μύθους αλλά την αμφισβήτησή τους σαν απόλυτη αλήθεια, ερευνώντας την λειτουργικότητά τους και οριοθετώντας την ισχύ τους.


6. Ψυχανάλυση

Ίσως από τις πιο παρεξηγημένες και πάρα-εξηγημένες τόσο γνωστικές λειτουργίες όσο και αναγνωρισμένα επαγγέλματα. Ο καθένας έχει άποψη, από την φιλοσοφική διατριβή μέχρι την ανόητη καρικατούρα, ψυχαναλυτές συγχέονται με δογματικούς ψυχιάτρους, αγνοώντας την δομική ανάλυση της ψυχοσύνθεσης και των συμπλεγμάτων, συγχέοντας συ-ζήτηση και προ-κατά-ληψη, φαινομενολογία και οντολογία, φαντασιακό εγκλωβισμό,  συμβολική προβολή, στην προσπάθεια μίας υπαρξιακής αποδικοποίησης της βιο-λογικής μνήμης, της επ-αλήθευσης  των ορμών, την επίδραση του αποδομιτικού άγχους και φόβου και της γενετήσιας προσωπικής δομής (...στο 80%, των ψυχονευρωτικών συμπτομάτων) σε ένα κοινωνικό πλαίσιο.

Η ψυχανάλυση, όπως χτίστηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα (όταν η ελεύθερη χρήση της κοκαίνης σε διάφορα εμπορικά προιόντα απαγορεύθηκε, βλ Freud et la cocaιne) και βρέθηκε να δίνει λύση στα αδιέξοδα του Charcot, στηρίζεται στην κατανόηση των γενετήσιων οιδιπόδειων ορμών, ταύτιση στον πατέρα, μητρική έλξη, και των επιλυσιακών εμπειριών που τις συνθέτουν σε τρόπο ζωής, όντας μία φαινομενολογία που ασχολείται με λειτουργίες που αποκτούν οντολογικά χαρακτηριστικά με την απώθηση στο υποσυνείδητο και στο ασυνείδητο, όπου από επιλογές γίνονται συμπτώματα, όταν δεν αναγνωρίζεται η εμπειρία των νευροδιαβιβαστών και η πάρα-λογική που κτίζουν. 

Με απλά λόγια μπορούμε να πούμε τι είναι η ψυχανάλυση, σαν ανάλυση των ορμών, αλλά και τι έκανε σαν ψυχοθεραπεία όταν έδωσε λεκτική, δηλαδή συνειδητή, (δευτερογενή) έκφραση στις ορμές  (βασικά σχετιζόμενες στο εκτενές φαινομενολογικό οιδιπόδιο πεδίο, αλλά όχι μόνον, γιατί στηρίζονται στην ψυχωτική οντολογία και στο οριακό μαξιλάρι της αναπαράστασης) που έβρισκαν, κατ' ανάγκη, εικονική, κινητική και συγκινησιακή διέξοδο (talking cure) στο πρωτογενές σενάριο, αναγνωρίζοντας ότι ψυχή, ζωή, σεξ, σώμα, θάνατος είναι κοινωτικά χαραγμένες, societal determination, και όχι προσωπικές κατασκευές.

Αλλά και τι δεν είναι, δηλαδή μία ολική ψυχοθεραπεία, αφού διατηρεί την ισχύ της μόνο σαν σκαλοπάτι στην κλίμακα που περιλαμβάνει την φυσιολογία, τό πλέγμα των ορμών, τους υπαρξιακούς τραυματισμούς καθώς και την συστημική απάντηση-ίαση.


7. Συμπλέγματα ή ενοχοποιήσεις;

Χωρίς λοιπόν να αμφισβητήσουμε την ύπαρξη ορισμένων συμπλεγμάτων καλλίτερα είναι να διερωτηθούμε για τον βαθμό διαστρέβλωσης που έχουν υποστεί, είτε από την  υπέρ απλοποίησή ή την  μυθοποίησή τους, αυτά τα μνημο-συναισθηματικά σενάρια συμπεριφοράς, που, στην, τελευταία ανάλυση, δεν γίνεται λόγος για την κατανόηση, την αποδοχή και την τοποθέτησή τους στο ιδανικότερο πλαίσιο που οι διαστάσεις της φύσης και της κουλτούρας προσδιορίζουν, αλλά χρησιμοποιούνται για να χαρακτηρίσουν, να ενοχοποιήσουν, ακόμα και την δίψα για συνείδηση, και να επαiσχύνουν τον οποιοδήποτε από ειδικούς και μή.

Πρόκειται λοιπόν αφ'ενός γιο το οιδιπόδειο σύμπλεγμα σε μία υπεραπλουστευμένη έκφρασή του που έχει αποβάλει τα περισσότερα κοινωνικά, πολιτικά και ψυχολογικά στοιχεία  του μύθου ή της ψυχαναλυτικής φαντασματικής ανάπλασής του, συγχέοντας την φύση των φορέων, τους ρόλους τους, την διαχρονική φυσιολογική και γνωσιολογική εξέλιξή τους, το ιστορικό περιβάλλον, το νομικό πλαίσιο, την ψυχαναλυτική λειτουργία, χάνοντας τελικά από το πεδίο ανάλυσης τον πυρήνα και την δομή του συμπλέγματος, για να καταλήξει σε μία σαδιστική έκφραση εξουσίας.

Αφ΄ετέρου έχουμε να κάνουμε με την ομοφυλοφιλία, που πέρα από τις ιδιαίτερες περιπτώσεις τής ψυχολογικής μορφής της, που είναι δομικά συνδεδεμένη με ένα άλυτο οιδιπόδειο σύμπλεγμα που έχει σχέση με κάποιο παρεμβαλλόμενο τρίτο  με ναρκισσιστικό διεστραμμένο χαραχτήρα, ο χαρακτηρισμός αυτός χρησιμοποιείται με τον πιο αισχρό, καταχρηστικό και ανίδεο τρόπο για να ρίξει μία σκιά, πράξη που ούτε η ψυχιατρική ούτε η πολιτεία πλέον στηρίζουν, και να αποδιοργανώσει, με τα κατάλοιπα των προκαταλήψεων, την υπαρξιακή και ναρκισσιστική υπόσταση του ¨κατηγορουμένου".


8. Δίψα για μύθους

Θα μπορούσαμε να διερωτηθούμε γιατί μας σερβίρουν τόσους μύθους που τόσο αποτελεσματικά μας πλέκουν ένα γνωσιολογικό περιβάλλον και κατόπιν ένα πεδίο δράσης μέσα στο οποίο καλούμεθα να δημιουργήσουμε και να καταστρέψουμε, να παράγουμε και να καταναλώσουμε, χωρίς την  παραμικρή από μέρους μας αμφισβήτηση για την σκοπιμότητα, προέλευση και θεμελίωσή τους.

Φόβος, ανασφάλεια, μοναξιά ή κάτι άλλο μας κάνει να αποδεχόμεθα μύθους που μας εξασθενούν και εξουθενώνουν, ή, απλά άγνοια; Λίγο από όλα αυτά, ασφαλώς, αλλά στο κέντρο υπάρχει η ανάγκη της εγωτικής ανάδειξης, πολύ συχνά με τάση  υπερτροφίας, που προκύπτει λιγώτερο από αντικειμενική υστέρηση διάφορων υπαρξιακών παραγόντων αλλά περισσότερο από το κυνήγι κάποιου αλλότριου σεναρίου στημένου με τον μηχανισμό της "κλικ-κλακ απάντησης" (9).

Η εξάρτηση από τον δικό μας μύθο οδηγεί στην αποδοχή ενός ολόκληρου συστήματος μύθων. Η συνάντηση με έναν ψυχολόγο-ψυχαναλυτή μπορούν να ρίξουν ένα πρώτο φως στο περιεχόμενο του "προσωπικού" μας μύθου πριν ακολουθήσει, μέσα από μία εκτενέστερη ανάλυση, η αποδόμηση και αναδόμηση της εικονικής μας προσωπικότητας.

Με αυτό το πρώτο βήμα αποδεσμεύεται η γνωστική ικανότητα και η δυνατότητα αναγνώρισης του μυθοποιητικού μηχανισμού, που, εν κατακλείδι, υπερβαίνει το ατομικό πλαίσιο και γίνεται ένα συλλογικό και αναμφισβήτητο σύστημα αναφοράς.


9. Κλικ-κλακ απάντηση

Με βάση τις ορμές, τις επιθυμίες, αν μείνουμε σε μία γενετική αντίληψη του όρου, μαζί με τα ενδογενή δομικά υποστρώματα και τις αντιληπτικές ικανότητες σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης, κτίζονται οι διάφορες συμπεριφορές, με θετική ή αρνητική, κλασική ή, πολύ αποτελεσματικότερα, λειτουργική ενίσχυση των αντιδράσεων.

Εάν στην αντικειμενική εκδήλωση της συμπεριφοράς συμπεριλάβουμε την υποκειμενική διαμόρφωση της σκέψης ή ακόμα και σωματικές λειτουργίες, τότε βρισκόμαστε στην θέση να επηρεάσουμε, για να μην πούμε διαμορφώσουμε, χαρακτήρα, προσωπικότητα και παθολογία.

Όποιος κάνει άλογο ξέρει ότι μπορούμε να συνδυάσουμε ένα θόρυβο, κλικ, ας πούμε, με μία λιχουδιά και την ζητούμενη συμπεριφορά, όχι αναγκαστικά κάθε φορά, αλλά αρκετά συχνά ώστε μόνον ο θόρυβος να δίνει το ζητούμενο αποτέλεσμα, με τον ίδιο τρόπο έναν άλλο ήχο, κλακ, με κάτι που ενοχλεί λίγο το άλογο, μία μικρή πίεση με το δάχτυλο, ένα βλέμμα αδιαφορίας, με κάτι που δεν θέλουμε να κάνει.

Χειρίζοντας έντεχνα τους ήχους αυτούς και   δραστηριοποιώντας κατά καιρό τα κίνητρα ή αντικίνητρα, καταφέρνουμε, σε ένα "νορμάλ" άλογο, γιατί υπάρχουν και εδώ ακραίες νευρωτικές και ψυχωτικές καταστάσεις (με πολύ απλά λόγια και με λειτουργικά κριτήρια νευρωτικός είναι αυτός που μπερδεύει κίνητρα και αντικίνητρα, ψυχωτικός αυτός που δεν τα αντιλαμβάνεται), να σταθεροποιήσουμε ένα πλέγμα συμπεριφορών, να χαράξουμε ένα χαρακτήρα.


10. Και στον άνθρωπο;

Θα περιμέναμε τα πράγματα να είναι πολύ πιο περίπλοκα στον άνθρωπο, λόγω της ευφυίας του, της νοημοσύνης του. Σε πολλές όμως περιπτώσεις είναι απλούστερα γιατί έχει αδρανοποιήσει το αίσθημα του κορεσμού που τα περισσότερα ζώα έχουν διατηρήσει.

Δεν χρειάζεται  μεγάλη επιστημονική παρατήρηση για να καταλάβει κανείς ότι το ένα τρίτο του πληθυσμού που είναι υπέρβαρο έχει παραδοθεί στο έλεος του κολατσιού με μία απ' ευθείας εξάρτηση από το κίνητρο και με μικρή σχετικά λειτουργική μάθηση ως προς την διαφήμιση και τον μιμητισμό.

Σε άλλες όμως περιπτώσεις η δύναμη της υποβολής εικόνων, ιδεών και αντιδράσεων σε συνδυασμό με το αταβιστικό υπόβαθρο της αγέλης για την ιεραρχική κατάταξη του ατόμου στην ομάδα, σαν να βρισκόμαστε ακόμα στην φάση του πιθηκανθρώπου, είναι τέτοια που ο δευτερογενής ναρκισσισμός, κατά κάποιο τρόπο η ιδέα που σχηματίζουμε και προβάλουμε για τον εαυτό μας, υποσκελίζει τον πρωτογενή ναρκισσισμό, την αίσθηση και αναζήτηση μίας λειτουργικής και ευχάριστης σωματικής και πνευματικής κατάστασης, ομοιοστασίας.

Θα μπορούσαμε ακόμα να επικαλεσθούμε τις διανοητικές ικανότητες του λεγομένου homo sapience, για να εξηγήσουμε τις  επιτεύξεις του, που πέρα από το δομικό εγκεφαλικό υπόστρωμα, ανάγονται σε ευρύτερα κοινωνικά φαινόμενα υποβολής, όπως, ένα πρόσφατο πείραμα απέδειξε, όπου ένας διάσημος βιολιστής έπαιζε ινκόγκνιτο στο μετρό της Νέας Υόρκης  κάτω από την απόλυτη αδιαφορία των περαστικών.


11. Ο μύθος της οικονομίας

Μετά από τις λίγες γενικότητες που συζητήσαμε, ας έρθουμε σε θέματα πιο συγκεκριμένα όπως αυτό της οικονομίας που βασικά ταυτίζουμε με την συσσώρευση πλούτου και, απλούστερα, με την απόκτηση χρήματος, αποσυνδέοντας το από το "ευ-ζείν", τόσο το ψυχολογικό, το κοινωνικό αλλά ακόμα και το υλικό.

Ξεχνάμε ότι μεγιστάνες του πλούτου, πανίσχυροι αρχηγοί, λίγους αιώνες πριν, μπορούσαν να υποφέρουν τα πάνδεινα για κάτι που ο ασήμαντος "προλετάριος", στις ημέρες μας βρίσκει ανακούφιση στο ιατρείο της γειτονιάς, ότι τα χρυσά κουτάλια δεν έφερναν τις πλεονάζουσες θερμίδες που κατακλύζουν τον υπέρβαρο τηλεθεατή και ότι οι στολισμένες καρότσες δεν πεταγόντουσαν στην άλλη άκρη της γης για να  αλλάξει τοπίο ο αγχωμένος συνταξιούχος.

Τόσο περίεργη είναι η συσχέτιση πλούτου, χρήματος και επίλυση αναγκών ή ικανοποίηση επιθυμιών, που κάποιο νούμερο καθορίζει ιδέες, σκέψεις και συμπεριφορές, συχνά υποκαθιστώντας ακόμα και τα ίδια τα αγαθά, όπου το αντί-κείμενο χάνει τον ρόλο του σαν καταλύτη της πράξης. 

Τέτοια είναι  η αλλοτρίωση της κρίσης που ο μέσος πολίτης-καταναλωτής δεν έχει αντίληψη των δυνατών και αδύνατων όψεων της  τεχνολογίας που χρησιμοποιεί, την αλληλεξάρτησή της από τις ενεργειακές μορφές (αγνοεί ότι για την διαθέσιμη τεχνολογία, όλα καταλήγουν στην ενέργεια ), ούτε βέβαια της πραγματικής αξίας και κόστους της ή ακόμα τις διαδικασίες δημιουργίας διανομής και επιβολής της. Όσο για τις εναλλακτικές μορφές της, πολύ περισσότερο, δεν τοποθετεί τις επιλογές του σε ένα γενικότερο γνωσιολογικό πλαίσιο.

Έτσι ο πρωτογενής ναρκισσισμός της χρήσης  μετατίθεται σε ένα δευτερογενή ναρκισσισμό της απόκτησης όπου η συμβολική ικανοποιήσει ανοίγεται στον συστηματικό εξωτερικό έλεγχο.

Η δομική κρίση του 2009 είναι η ατράνταχτη απόδειξη ότι το οικονομικό παραμύθι στην διάθεσή μας επί δεκαετίες απείχε απίστευτα από τις στοιχειώδεις βάσεις για μία σταθερή, φιλική και ορθολογική καταναλωτική, αλλά και βιομηχανικά παραγωγική, κοινωνία. Η προσφορά χρήματος που έπρεπε, απουσία κάποιου Bretton Woods, να βασίζεται, για μία νομισματική ομάδα, στα κέρδη των εισηγμένων μείον το κόστος των δημοσίων ελλειμάτων, στηρίχθηκε σε λογικές κερδοσκοπίας.

Ο κύκλος αγορά, κατοχή δεν κλείνει με την αντίστοιχη προσωπική ανέλιξη, αλλαγή της συμπεριφοράς, πράγμα που οδηγεί σε πολλαπλές, επαναλαμβανόμενες ταυτόσημες αγορές, καλιεργώντας το συναίσθημα της ματαιότητας αυξανόμενο σε ένα πιστωτικό σύστημα που αναγκαστικά καλεί τις κρίσεις για την απορρόφηση των πληθωριστικών τάσεων (το τραπεζικό σύστημα τροφοδοτεί την αγορά με τέτοιες ποσότητες  λογιστικού χρήματος που, αν δεν υπάρχει σημαντική ανάπτυξη συνδεδεμένη με την ανανέωση προιόντων και υπηρεσιών, οδηγεί στην κρατική χρεοκοπία, την χρηματιστηριακή φούσκα, την ιδιωτική φτώχεια, ακριβώς για να αποφύγει έναν ανεξέλεγκτο πληθωρισμό τύπου Βαιμάρης). 

Ξεχνάμε ότι αυτό που ονομάζουμε χρήμα έχει τρεις συνιστώσες, την εμπορική, αποθεματική, την προνοιακή, κοινωνική, τέλος την πιστωτική, τραπεζική, που εμπλέκονται σε μια δυναμική ισορροπίας, αυτό που ονομάζουμε οικονομία είναι ένα σύστημα που αυτο-καλιεργεί την λογική του. 


11β  Μία νέα οικονομετρική προσέγγιση της κρίσης,

Ας ονομάσουμε Χα, αποθεματικό χρήμα τις καταθέσεις, Χκ, προνοιακό, αυτό που διατίθεται σε μία σύγρονη κοινωνία για τις κοινωνικές δαπάνες, τέλος Χπ, το πιστωτικό χρήμα, αυτό που οι τράπεζες δημιουργούν και δανείζουν με κάποιο επιτόκιο στην άμεση παραγωγή.

Η σχέση Χα, Χκ και Χπ, που γράφεται καλλίτερα σε διαφορική μορφή από ότι σε εξίσωση, δίνει μία προσσέγγιση του οικονομικού δυναμικού,

δΧα & δΧκ & δΧπ > ΟΔ ( & αντί + , > , τείνουν, αντί  =, για να εκφράσουμε την κοινωνική απροσδιοριστία),

χωρίς να κάνουμε εδώ περαιτέρω ανάλυση της μαθηματικής έκφρασης, αφήνουμε τον αναγνώστη να δώσει τις ερμηνείες του.

Αλλη  βασική ερώτηση, τι και πόσο μπορεί να είναι το χρήμα-χρέος, η εμπράγματη και άυλη οικονομική αντιστοιχία, η σχέση του με την υποχρεωτική ανάπτυξη και την υπερχρεωτική  ύφεση,  την πολλαπλασιαστική κερδοσκοπία κλπ, ίσως 

οδηγουν σε καινούργιο μοντέλο χτηματοπιστωτικής λογικής.)


12. Αγέλη και κοινωνία

Η παντελής απουσία "οπλικών" οργάνων στον άνθρωπο δείχνει την απόλυτη εξάρτησή του τόσο από την ομάδα όσο και από κάποιο, έστω και στοιχειώδες, εργαλείο, πράγμα που μαρτυράει ότι η επικοινωνία και η δομική σύλληψη είναι πρωτογενείς λειτουργίες, δηλαδή, δεν εξαρτώνται για την ανάδυση τους από κάποια εμπειρική εξωτερική συγκυρία.

Απλά το είδος θα είχε εξαφανιστεί εάν περίμενε κάποια φυσική επιλογή που θα ξεχώριζε και σταδιακά ανέπτυσσε αυτές τις λειτουργίες.  Το πως έγινε, ή σωστότερα το πώς γίνεται αυτό, δεν το γνωρίζουμε. Διαπιστώνουμε όμως ότι η ανθρώπινη αγέλη ήταν ήδη μία κοινωνία όπου οι γνωσιολογικές ικανότητες, χαρακτηριστικά του homo sapience sapience. δομούσαν επικοινωνία και εργαλεία μέσα σε μία οργανωμένη και σύνθετη κοινωνία.

Το ερωτηματικό είναι περισσότερο κατά πόσο η φύση περνάει μέσα από αυτό που αποκαλούμε πνεύμα για να δημιουργήσει τον φορέα της πράξης που ταυτίζουμε, στην ευρύτερη έννοια, με τον πόλεμο, εναντίωση σε αυτό που μας απειλεί, και κατά πόσο μετατρέπει την καταστρεπτική συνιστώσα της σε εποικοδομητικό έργο.

Είμαστε σε θέση να στηρίξουμε την πρόταση ότι οι λεγόμενες πρωτόγονες κοινωνίες μόνον πρωτόγονες δεν ήταν, αποτελούμενες, ορισμένες, από άτομα ίσης, αν όχι ισχυρότερης διανοητικής ικανότητας από πολλές σύγχρονες και ότι αυτό που ονομάζουμε εξέλιξη δεν είναι, συχνά, άλλο από μία μιμητική ακολουθία, πολλές φορές χωρίς συνοχή, δομών σκέψης και διαδικασιών παραγωγής, όπως αυτών που διοχετεύουν οι "περιθωριακοί" από εκατοντάδες αιώνες.


13. Η αυτ-απάτη της γνώσης

Εάν δεχθούμε ότι η γνώση είναι συσχετισμένη με την ευφυία που, με την σειρά της, ανάγεται στην ικανότητα αναγνώρισης δομών (pattern recognition), ξανασυναντήσαμε το σύστημα Α-Σ-Δ, Αντίληψη-Σκέψη-Δράση(2), με την γλωσσική συνιστώσα να παίξει ένα ιδιαίτερο ρόλο.

Κατέχουμε τεράστια αποθέματα πληροφορίας για να μπορούμε να επιβιώνουμε και για να πραγματοποιούμε αυτήν την συνεχή συναλλαγή με το περιβάλλον μας, την φύση. Τόσα πολλά που ούτε να τα φανταστούμε μπορούμε ούτε πολύ περισσότερο να τα πούμε.

Από την πληροφορία, πρόγραμμα, που βρίσκεται κωδικοποιημένη στα κύτταρά μας μέχρι αυτήν που διέπει τα γαλακτικά συστήματα, για να μην κάνουμε νύξη αυτής που δομεί τον ατομικό και υπο-ατομικό κόσμο, που γράφουν την φυσική, κοινωνική και ατομική ιστορία, έχουμε, εν δυνάμει, γνώση των φαινομένων που η γλωσσική μας ικανότητα μπορεί να περιγράψει και, στην πράξη, αυτών που το εκάστοτε κατεστημένο επιτρέπει να ειπωθούν.

Διπλό φίλτρο, φυσικό και κοινωνικό, στην γνώση, το πέρασμα από την  γλωσσική έκφραση. Αφενός γιατί ακόμα και εάν σαν αρκετά ισχυρό σύστημα μπορεί να προσομοιώσει έστω και σε γενικές γραμμές την φύση δεν παύει να είναι μία φαινομενολογία όσο βρίσκεται δέσμιο της μονοδιάστατης γλωσσικής έκφρασης υποκαθιστώντας κάθε σωματική εκδήλωση, έχοντας αντίληψη του επιπέδου σύγκλησης φαινομενολογίας και οντολογίας που ζητάμε ή που είναι εφικτό, ενώ γνωσιολογικά είναι πολύ πιό αποδοτικό να λέμε ότι τα πράγματα είναι σαν..., παρά ότι είναι.

Αυτή λοιπόν η αυταπάτη, που σε κάποια σημεία θα χαρακτηρίζαμε ευεργετική, μετατρέπεται σε απάτη όταν άμεσα ή έμμεσα προσβάλει το φυσικό και σωματικό ευ ζειν.


14. Δεν είστε ένοχοι

Ένοχοι γιατί, εκ φύσεως υπάρχετε, είσαστε ακέραιοι/ες, γνώστες. Προσπαθούν λοιπόν να σας πείσουν άτι χρωστάτε την ύπαρξή σας, ασχημίζουν με κάθε τρόπο την φυσική και ψυχική εμφάνισή σας, αρχής γενομένης από την σωματική καταστροφή σας και σας πείθουν ότι είστε ανίδεοι και ότι πολύ δουλειά θα χρειαστεί για να μάθετε, αυτά που θα διαστρεβλώσουν την έμφυτη τάση σας για αναζήτηση ορθών δομών.

Όχι ότι ο επιθετικός, ζηλιάρης πιθηκάνθρωπος και η αγέλη του μετατρέπονται δια μαγείας σε φιλόσοφους σε μία ουτοπική κοινωνία, αλλά, συνήθως, στην φάση της  εφηβείας δομούνται στην προσωπικότητα τα θετικότερα στοιχεία της κοινωνίας, που με έντεχνο τρόπο θα προσπαθήσει να καταστρέψει ή να ελέγξει, με την ετικέτα της προσαρμογής στην πραγματικότητα, κάποιο κατεστημένο, ραμμένο με ατομικά και ομαδικά στερεότυπα και συμφέροντα.

Πρώτο και καλλίτερο εργαλείο γι'αυτό δεν είναι η διαλεκτική και η λογική στήριξη των επιχειρημάτων, αλλά η δημιουργία ενός συναισθήματος όπου πλανάται ένα αίσθημα ενοχής όχι τόσο συσχετισμένο με τις πράξεις αλλά με τις επιθυμίες, τις σκέψεις, τα όνειρά του ατόμου, περνώντας από όλες τις ενδιάμεσες φάσεις της πρακτικής και διανοητικής ζωής, από τον ερωτισμό στον έρωτα, σε σημείο που ο προσαρμοσμένος νέος/α να νομίζει ότι μιλάει ενώ, στην ουσία, απολογείται.


Αλοίμονο λοιπόν σε όποιον προσαρμόζεται ή σε όποιον παραμένει έφηβος/η, διπλό αδιέξοδο εάν δεν υπήρχε ο ψυχολόγος-ψυχαναλυτής που αποκωδικοποιεί την λεγόμενη πραγματικότητα, διαλευκάνει τις επιθυμίες και αναλύει τις πράξεις, απελευθερώνει τον λόγο από την θέση της απολογίας, βήμα προς την ολοκλήρωση. Η πρόωρη υπαρξιακή ψυχανάλυση, ακόμα και σε αραιά διαστήματα, θα συνέβαλε στην κάθαρση των κρυπτοκαταστροφικών υποσυμπτωμάτων...


15. Ο μύθος της εξέλιξης 

Εχουμε υποθέσει, σε σχεδόν όλους τους τομείς της ύπαρξης, ότι η εξέλιξη είναι ένας μηχανισμός που οδηγεί από το απλούστερο  στο πιο σύνθετο, από το σχετικά πρωτόγονο στο εξελιγμένο. 

Εάν όμως αυτός δεν είναι ο κανόνας, εάν αυτό που μπορούμε να αποκαλέσουμε ¨εντροπία της εξέλιξης¨ λαμβάνει χώρα και η μετά-δομή είναι υποδεέστερη της προ-δομής. Εάν το άτομο, το βακτηρίδιο είναι ¨καλλίτερες¨ δομές από το μόριο ή το κύτταρο ;

Εάν κάποια δομική τελειότητα έχει επιτευχθεί, δεν είναι παράλογο να υποθέσουμε ότι κάποια εξέλιξη θα την αποδομήσει. Εάν κάποιο ανθρωποειδές με πνευματικές ικανότητες και κοινωνικές λειτουργίες εντελώς διαφορετικές προ υπήρξε, γιατί δεν μπορούμε να πούμε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος και ο λεγόμενος πολιτισμός του δεν είναι μία αποδομημένη μορφή του ;

Την στιγμή που η αρχή της εντροπίας διέπει τα φυσικά φαινόμενα και εναντιώνεται μόνον με την ενεργειακή αρωγή, ποια είναι η αντίστοιχη παροχή για την ζωή, την κοινωνία, την ψυχή που μπορεί να διαρθρώσει το δομικό μοντέλο μετά τις γεωλογικές μεταβολές των δέκα τελευταίων χιλιάδων ετών ( Earth in Upheaval by  Immanuel Velikovsky ) ;

Όσο αφορά στην τελευταία, στην λειτουργία της ψυχής, μπορούμε να πούμε ότι για να μην υφίσταται την αποδόμηση της εντροπίας, μία περιοδική αναδιάρθρωση τόσο του περιεχομένου όσο και των λειτουργιών της, με την συνοδεία ψυχολόγου, είναι επιθυμητή, ανεξάρτητα από τους ενδεχόμενους προσωπικούς προβληματισμούς.


16. Ψυχωτικοί και Νευρωτικοί χαρακτήρες 

Θα μείνουμε στο επίπεδο του χαρακτήρα, γιο να μην μπούμε στα χωράφια της ψυχιατρικής, όταν δηλαδή το άτομο, με την ιδιοσυγκρασία του, με τις ιδιαιτερότητές του,  καταφέρνει ακόμα να ανταποκριθεί στην καθημερινότητα.

Διακρίνουμε λοιπόν την ψυχωτική (στην ελληνική ορολογία αναφερόμεθα συχνά στην ψυχασθένεια, πράγμα που μας βγάζει από αρκετές δυσκολίες) και την νευρωτική διάθεση.

Οι δύο προδιαθέσεις έχουν τις πηγές τους στο υποσυνείδητο, στο σύστημα σκέψης, που μπορεί να είναι άδηλη, πρόδηλη ή εναργής, στο σύστημά Σ, όπως ορίσαμε στην παράγραφο 2  ένα από τα τρία μέρη της ψυχής, μαζί με τα άλλα δύο, το Α, την αντίληψη και το Π, την πράξη.

Στην πρώτη περίπτωση το σύστημα Σ επηρεάζει υπέρμετρα το Α, την αντίληψη, διαστρεβλώνοντας συνήθως τα φυσικά και ηθικά όρια της αντικειμενικής και κοινωνικής πραγματικότητας, με πιθανές εκδηλώσεις υπέρβασης ορίου, ενώ στην δεύτερη το Σ φορτώνει με πληθώρα αντικρουομένων ορίων το σύστημα Π, την πράξη, διαταράσσοντας την συμπεριφορά και οδηγώντας, ίσως, στην απραξία.

Η συμβολική ανάπλαση και αναπαράσταση της πραγματικότητας, χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους μεταφέρει αυτές τις επιδράσεις και στα διανοητικά έργα του ατόμου και, κατ΄επέκταση, της κοινωνίας.

Έτσι μπορούμε να πούμε ότι πολλά ψυχολογικά φαινόμενα πηγάζουν από την σκέψη, το Σ ακριβέστερα, και ότι η ψυχολογική αντιμετώπιση φέρνει απαντήσεις, όσο τουλάχιστον σωματικά και νευρολογικά δεδομένα, γνωστά ή άγνωστα δεν κυριαρχούν.

Ας μην ξεχνάμε όμως  ότι υπάρχει ένας χώρος, αυτός της σχιζοφρένειας, ούτε ιδιοτροπία του χαρακτήρα, ούτε ψυχολογική διαταραχή, αλλά οδυνηρή ψυχιατρική ασθένεια όπου η αποδομημένη αντίληψη του εγώ και του εαυτού προκαλούν πληθώρα σοβαρών προβλημάτων, χαρακτηρισμένων από την αρχαιότητα, σε αντίθεση με τις υστερικές εκδηλώσεις, πηγή της μετέπειτα ψυχολογίας.


17. Απομυθοποίηση του "Αλλου Κόσμου"


Θρησκεία, μαγεία, επιστήμη, από τα βάθη του ανθρωπισμού φαντασιώνουν, συμβολίζουν αυτόν ή τους άλλους κόσμους, την ή τις άλλες διαστάσεις.

Επειδή σύντομα θα χρειαστεί να ματακομίσω σε αυτόν τον άλλο κόσμο γράφω δύο, τρείς σκέψεις που  διαμορφώνονται από τα σχολικά, πανεπιστημιακά, επαγγελματικά και σχόλης χρόνια μου.

Το κεντρικό σημείο του προβληματισμού είναι η κβαντομηχανική και η διατύπωση του Σρέντιγκερ.

Ξέρουμε από την πρώτη, την ιδιαίτερη και σε πολλά παράλογη, συμπεριφορά διαφόρων φυσικών φαινομένων, ενώ η δεύτερη συνδέει παρατηρήσιμα σωματίδια και φαινόμενα με μία αφηρημένη μαθηματική κυματική οντότητα.

Ενω στις αρχές της κβαντικής θεωρίας ο λόγος ήταν για υποατομικά σωματίδια, η φυσική πειραματίστηκε σε αυτό το πεδίο για να διαπιστώσει παρόμοιες συμπεριφορές και αναλογίες με στοιχεία, νανίτες και σώματα απαρτιζόμενους από λίγο ή μεγαλύτερο πλήθος σωματιδίων, ακόμα και αστρικών μεγεθών και φαινομένων.

Ετσι μπορούμε να πούμε ότι πέρα από την φαινομενολογία των παρατηρούμενων, που συχνά επισυνάπτουν ιστορικές, ψυχολογικές, φιλοσοφικές, ιδεολόγικές πτυχές, υπάρχει μία οντολογική μαθηματική υπαρξιακή δομή που αδιαχρονικά την τροφοδοτεί.






Profile

andro Μιχάλης Ανδρόνικος

Το προφίλ μου

Ψυχολόγος - Ψυχαναλυτής Masters: Φυσικομαθηματικής, Οικονομίας, Ψυχολογίας.

Ημερολόγιο

Σεπτέμβριος 2016
ΚΔΤΤΠΠΣ
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 

Tags

Αρχείο θεμάτων

Αναζήτηση

Σύνδεσμοι